Omval, De

Van “De Omval” te Haarlem is weinig bekend. Bij navraag kunnen Haarlemmers zich een pottenbakkerij in de stad herinneren. Mogelijk jaren vijftig? Er is een asbak met datum 1945 bekend. Informatie* over dit bedrijf wordt met grote belangstelling tegemoet gezien. Suggestie: zou Bernardus Johannes Boeziek de eigenaar kunnen zijn geweest?

* Het heeft Evert van Straaten niet los gelaten wie er achter de pottenbakkerij “De Omval” zit. Hier volgt zijn onderzoek: Loe Bauer: Haarlem 8.6.1918 – Los Angeles County 27.4.1988.    “Loe Bauer uit Haarlem heeft de U.L.O. in vier klassen doorlopen en de Kunstnijverheidsschool in Haarlem bezocht wanneer hij vanaf 1936 het onderwijs aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs in Amsterdam gaat volgen. Hij bepaalt zijn einddiploma in 1940. Op 1.1.1943 verlooft hij zich met Kitty Meeuwig. Ze trouwen op 27.12.1945. Hij heeft zich waarschijnlijk eerst proberen te handhaven als pottenbakker, want in het adresboek van Haarlem van 1946 staat hij vermeld als ‘ceramist’, Grote Houtstraat 152 rood. In het adresboek van 1949 is hij ‘pottenmaker’ met een ander adres: Klein Heiligland 34 boven. Beide adressen liggen min of meer om de hoek van een steeg tussen het Groot en het Klein Heiligland: de Omvalspoort. Er zijn vazen en andere keramische voorwerpen, waarvan één 1945 gedateerd is, die gemerkt zijn met ,,de Omval” Haarlem. Hoogstwaarschijnlijk zijn dit producten van Loe Bauer. Het draaiwerk en de kleuren en wijze van opbrengen van de glazuren  – namelijk monochroom zacht turquoise of juist ‘gespritst’ – vertonen overeenkomsten met werk van leerlingen van het Instituut. In het adresboek van 1953 komt Bauer niet meer voor. Uit vermeldingen in overlijdensadvertenties blijken de Bauers in 1965 in New York te verblijven en in 1971 in Los Angeles. Tot zover informatie uit Nederlandse archiefbronnen.

Van de in 1950 geboren dochter, het oudste kind van de Bauers, komt de volgende informatie. Rond het behalen van zijn einddiploma wordt Loe Bauer in het kader van de mobilisatie per 1 april 1940 onder de wapenen geroepen. Na de overgave blijft hij krijgsgevangen tot 5.6.1940. Hij nam daarna deel aan het verzet. De dochter herinnert zich dat haar vader als pottenbakker begonnen is en een pottenbakkerij in Haarlem had ‘in a little street or way in Haarlem’, maar kan zich  helaas de naam ervan niet herinneren. Haar broers en zij hebben ook geen voorwerpen uit die tijd. Wel weten ze dat hij zich meer en meer tot een industrieel ontwerper begon te ontwikkelen en zich specialiseerde in de vormgeving van etalagepoppen, al in Nederland en na de emigratie van de familie in 1955 naar de Verenigde Staten in New York en vanaf 1966 in Los Angeles. In New York gaf hij ook les in beeldhouwkunst en keramiek op verschillende plaatsen. Omdat hij steeds minder werk kon vinden binnen zijn specialisme eindigde hij als veiligheidsbeambte bij Los Angeles County. Hoewel er geen ‘sluitend bewijs’ is geleverd dat Loe Bauer de man achter ,,de Omval” was, wijst alles verder wel in die richting (08.04.2026 – met dank aan Yoke Bauer DiGiorgio, het RKD, delpher.nl en Ron Bruil)”

Afbeeldingen: asbak ter gelegenheid van 700 jaar stad Haarlem, 1945 (coll. P. van Halem), vaas met horizontale ribbels (coll. Rosalia Wiegman); idem ingekraste signatuur; vaasje (private collection Los Angeles);